ÜLKEMİZDEKİ LEYLEK KORUMA ÇALIŞMALARI

Kültürümüzde önemli bir yere sahip olan leylekler ile ilgili olarak bugüne kadar, Avrupa'daki örnekleri gibi düzenli ya da büyük ölçekte olmasa da, ülkemizde de birçok koruma çalışması yürütülmüştür. Bu çalışmaların bir kısmı kişisel çabalarla yapılırken, bir bölümü de sivil toplum kuruluşlarının çeşitli kurum ve kuruluşların desteğinde yürüttükleri projelerle gerçekleştirilmiştir. Çalışmalar çoğu zaman yalnızca yereldeki leylek populasyonunun korunmasıyla sınırlı kalmamış, yaşam alanlarının iyileştirilmesi, çevre eğitimi, leylek populasyonunun belirlenmesi, halka doğa korumacılığının aktarılması gibi bilimsel ve eğitsel konuları da içermiştir.

Burada örnek verilen koruma çalışmaları ülkemizde yürütülen çalışmalardan yalnızca birkaçıdır. Çalışmaların yapıldığı alanlar: İzmir-Gediz Deltası, Bursa-Uluabat, Çorum, Gökova-Muğla ve Ankara-Kızılcahamam'dır.

Projeler hakkında ayrıntılı bilgi için haritaya tıklayabilirsiniz

ULUABAT - BURSA | başa dön |

Projenin adı: Uluabat Gölü Leylek Dostu Köyler Projesi

Yürütücü: Franziska Arıcı

Destekçi kurum/kuruluş: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü; Bursa Yıldırım Bayezit Rotary Kulübü; RBTR Bosch Çevre Grubu; özel sponsorlar ve sivil toplum örgütleri

Ortaklar: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü; Uluabat Gölü Yönetim Planı Yürütme Kurulu; Eskikaraağaç Muhtarlığı ve Halkı; Diğer Köylerin Muhtarlıkları, Nilüfer Belediyesi; Nilüfer Yerel Gündem 21, Uludağ Üniversitesi Kuş Gözlem Topluluğu (ULUKUŞ)

Proje dönemi: (resmi başlangıç) Kasım 2003 - (sonu açık)

Amaç: Uluabat Gölü'nün etrafındaki köylerde leylek kayıplarının azaltılması

Etkinlikler: ULUKUŞ köy okullarında çevre eğitimi veriyor, her yıl leylek populasyonu sayılıyor, leylek şenliği düzenleniyor. Ayrıca; elektrik hatlarında iyileştirme çalışmaları yapılıyor ve uygun yerler yuva platformları yerleştiriliyor.

Sonuçlar: Elektrik hatlarında iyileştirme çalışmaları yapılan köylerde üreyen çift sayısı arttı; özellikle yavru leyleklerin kayıp oranı belirgin şekilde azaldı.

Projenin gelecekteki hedefi: Çalışmaların gölün etrafındaki leylek barındıran bütün köyleri kapsaması planlanmaktadır.

GEDİZ DELTASI - İZMİR | başa dön |

Projenin adı: Gediz Deltası Leylek Koruma Projesi

Yürütücü: İzmir Kuş Cennetini Koruma ve Geliştirme Birliği

Destekçi kurum/kuruluş: Projenin maddi kaynağı İzmir Kuş Cennetini Koruma ve Geliştirme Birliği'dir. Özel Çakabey Koleji'de bir leylek yuvasının finansmanını sağlamıştır.

Ortaklar: İzmir İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Doğa Koruma ve Milli Parklar Şubesi; TEDAŞ; Ege Doğal Yaşamı Koruma Derneği; Ege Üniversitesi Kuş Gözlem Topluluğu; İzmir Özel Çakabey Koleji

Proje dönemi: Mart 2005-2007 (proje daha sonraki yıllarda izleme çalışmaları ile sürecek ve gerektiğinde yeni leylek platformları yapılacaktır)

Amaç: Bu deltadaki leylek yuvalarının %86,50'sinin elektrik direkleri üzerinde olması, leyleklerin bu tellere çarparak ölmesi ve yuvaların yanması gibi nedenlerden dolayı direk üzerindeki yuvaların kaldırılması hedeflenmiştir. Leylek populasyonunun yıldan yıla azaldığı Gediz Deltası'ndaki mevcut Leylek populasyonunun (yuvalarının) korunması, yuvaların güvenli hale getirilmesi ve yeni yuvalar ekleyerek populasyonunun bundan on sene önceki sayısına ulaşması amaçlanmaktadır.

Etkinlikler: Özellikle elektrik direklerindeki leylek yuvalarının, yuva platformları yerleştirilerek ve elektrik tellerine yalıtım yapılarak güvenli hale getirilmesi sağlanmıştır. Bu kapsamda 2005 baharında 6, 2006 baharında ise 19 yuva platformu yerleştirilmiştir. 2006 sonbaharında 4 yuva platformu daha yerleştirilerek deltada direk üzerinde olan bütün yuvalar güvenli hale getirilecektir. Ayrıca bu yuvaların bulunduğu direklere gelen tellerde de iki yandan 5'er metrelik yalıtım yapılarak, özellikle yavruların ilk uçmaya başladığı zamanlarda meydana gelen kazalar önlenmeye çalışılmaktadır. Projeye Delta içerisindeki Sasalı beldesinde yer alan Özel Çakabey Koleji ile beraber başlanmış, kolej ilk leylek yuvasını kendi imkânları ile yapmış ve gönüllü öğrencileriyle yerleştirmiştir.

Sonuçlar: Tuzçullu Köyü'nde 2006 baharında TEDAŞ tarafından direk yenilenmesi sırasında kaldırılan ve bu yüzden yuva yapamayan son leylek çifti için yerleştirilen yuva platformu, bu çift tarafından kabul edilmiştir. Süzbeyli Köyü'nde geçen sene hiçbir leyleğin gelmediği yuvanın yerine yerleştirilen platformu ise bu sene tutulmuş ve bu leylekler 3 yavru yapmıştır. Proje boyunca köy halkının leyleklerin korunmasından memnun olduğu gözlenmiştir.

Projenin gelecekteki hedefi: Delta için bir "Leylek İzleme Programı" oluşturması ve bu program içinde üreme dönemi içinde yuvaların belli aralıklarla izlenmesi, faal yuva sayısı, yavru sayısı, üreme başarısı, leylek ölümleri ve nedenleri gibi konularda veri toplanması planlanmaktadır. Ayrıca köylerdeki çocuklara leylek ve doğa konulu eğitimler vermek ve Leylek poster-broşürü hazırlayarak bunları tüm köylere ulaştırmak da gelecekte planlanan çalışmalardır. Böylece bu alanlarda leyleklerden yola çıkarak doğa koruma ve onu sahiplenme bilincinin oluşturulması hedeflenmektedir. Leyleklerin, proje boyunca koyulan platformları kabul etmeleri halinde, yıldan yıla yeni yuva platformlarının eklenmesi de planlanmaktadır.

SASALI KÖYÜ - İZMİR

Kişisel çabaların önemli örneklerinden biri Ege Üniversitesi Biyoloji Bölümü öğretim üyesi Prof.Dr.Mehmet Sıkı'nın çalışmalarıdır. Prof.Sıkı, ilk yuva platformunu İzmir Kuşcenneti yakınındaki Sasalı Köyü'ne 1998 yılında dikmiştir. Sasalı'daki bu platform, 2006 yılında daha uygun yuva modeliyle değiştirilmiştir. Ne yazık ki, eşlerden birinin ölmesi nedeniyle bu yeni yuvada 2006 yılında yavru olmamıştır.

Leylekler için ikinci platform çalışmasını ise kendi köyü olan Balıkesir'in Sındırgı ilçesi Pürsünler Köyü'nde 1999 yılında gerçekleştirmiştir. Bu yuva 2006 yılında da leylekler tarafından kullanılmış, yuvada üreme gerçekleşmiş ve 3 yavru olmuştur.

Ayrıca, 10.12.2004 tarihinde Ödemiş-İzmir Birgi beldesinde belde halkına Leyleklerin korunması ile ilgili bir konferans vermiştir.

2007 yılında Balıkesir'in Sındırgı ilçesinde Leylek Şenliği düzenlenmesi çalışmalarına devam etmektedir.

ÇORUM | başa dön |

Projenin adı: Çorum ve Çevresi Leylek Gözlem-Sayım Projesi

Yürütücü: Sönmez Yanardağ (Çorum Kuş Gözlem Topluluğu - ÇoKGT)

Destekçi kurum/kuruluş: Proje tamamen Çorum Kuş Gözlem Topluluğu üyelerinin kişisel ekonomik katkıları ile yürütülmektedir

Ortaklar: Kuş Araştırmaları Derneği , Doğa Derneği (Afiş, broşür desteği)
Çorum İl Çevre ve Orman Müdürlüğü (araç desteği)

Proje dönemi: Mart 2004'ten itibaren her yıl leylek gözlem ve sayımları Mart-Ekim ayları arasında devam etmektedir.

Amaç: Çorum ve çevresinde sürekli ve göçmen olarak yaşayan kuş türlerinin saptanması projesi kapsamında Çorum'da Leylek sayısının ortaya çıkartılması, özellikle kırsal alanda "leyleklerin doğal hayata ve sürdürülebilir tarıma katkıları" konusunda halkın aydınlatılması.

Etkinlikler: Topluluk üyelerine yönelik proje dönemleri öncesinde "leylek türleri ve yaşam alanları" konulu sunumlar (2004-2006); Kızılırmak Havzası Sayım ve Gözlem çalışmaları (2004-2006); Yeşilırmak Havzası Sayım ve Gözlem Çalışmaları 2006 (Babaoğlu Köyü - Alaca); Kızılırmak ve Yeşilırmak Havza Köyleri Köy kahvehaneleri ve Köy Okulları Eğitim Çalışmaları (2004-2006)

Sonuçlar: 2004 yılı Mart ayında başlayan Çorum ve çevresi Leylek Gözlem-Sayım Projesi sırasında Çorum ve çevresinde yaşayan kuş türleri de kayıt altına alınmış, yaz mevsiminde Çorum ve çevresinde üreyen konaklayan leylek nüfusu yaklaşık olarak belirlenmiş, yöre halkının son yıllarda meydana gelen kuş gribi-kene tehlikesi gibi yaban hayatı il ilgili sorunlar nedeniyle olumsuz yönde değişen leylekler hakkındaki yargılarının önüne geçilmiştir.

Projenin gelecekteki hedefi: ÇoKGT "sürdürülebiir yaşam" kavramı içerisinde yaban hayatının da önemli olduğunu, bozkır coğrafyasının bitki örtüsü ile hayvan varlığı ile korunması gerektiğini Çorum halkına anlatmaya devam edecektir.

AKYAKA - MUĞLA | başa dön |

Projenin adı:
1. (yerel) Gökova- Akçapınar Leylek Köyü Projesi;
2. (il bazında) Muğla İli Leylek Köyleri Projesi

Yürütücü: Bahar Suseven (Gökova- Akyaka'yı Sevenler Derneği)

Destekçi kurum/kuruluş: Yerel projenin bir kısmı GEF Küçük Destek Programı (SGP) tarafından "Biyo-Gökova Projesi" kapsamında desteklenmiştir.

Ortaklar: Bulunmamaktadır.

Proje dönemi: 2001 - (kısmen devam ediyor)

Amaç: Leylek populasyonunun korunması ve sürdürülebilir turizm imkanlarının oluşturulması.

Etkinlikler: Bilinçlendirme ve Eğitim Çalışmaları (halk toplantıları); Yıllık Leylek Sayımlarına bağlı olarak geziler ve eğitim çalışmaları; Broşür basımı ve dağıtımı

Sonuçlar: Yerel proje kısmen amaca ulaşmıştır, ancak siyasi nedenlerle şu anda proje duraklatılmıştır. İl bazındaki proje ise ulaşım sorunları nedeniyle duraklatılmıştır. İki proje de devam etmektedir.

Projenin gelecekteki hedefleri: Varolan iki projenin canlandırılması gerekmektedir. Dernek olanakları yeterli olmadığından, bu projeler için gerekli çalışmalar şu anda öncelikli iş planlarına alınmamıştır.