KUŞ ARAŞTIRMALARI DERNEĞİ'NDE (KAD) LEYLEKLERLE İLGİLİ YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR

Leyleklerin göçleri, üreme biyolojileri ve ekolojileri üzerine araştırmaları yapılması amacıyla 2003 yılında Kuş Araştırmaları Derneği tarafından "Leylek Araştırma ve Halkalama Projesi" pilot düzeyde başlatılmıştır. 2003 yılındaki bu çalışmada Ankara Kızılcahamam'daki 22 leylek yavrusunun ayağına renkli metal halka takılmıştır. 2004 ve 2005 yıllarında da gözlem ve halkalama çalışmaları devam etmiş, Bursa Uluabat Gölü çevresindeki köyler de halkalama çalışmasına dahil edilmiş ve 2004'te Kızılcahamam'da 27, Bursa'da 16; 2005'te ise Kızılcahamam'da 21, Bursa'da 37 yavru leylek halkalanmıştır. Böylece şimdiye kadar toplam 123 leylek yavrusuna "Türkiye" halkası takılmıştır.

Ayrıca; yine Kızılcahamam'daki Leylek populasyonunun üreme başarısının ve davranışlarının araştırılması konulu, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü tarafından desteklenen bir tez çalışması kapsamında 3 yıl (2004-2005-2006) boyunca ilçe merkezindeki 17 yuva düzenli olarak takip edilmiş, kullanılan yuva sayıları, her bir yuvadaki yumurta sayısı, yumurtadan çıkan ve uçmayı başaran yavru sayıları ile leyleklerin yuva davranışları kaydedilmiştir. Bu çalışmaya KAD üyeleri destek vermiştir.

Projenin adı: Leyleğin örnek tür olarak kullanılmasıyla yerel halkın doğa koruma çalışmalarına katılımının arttırılması Projesi

Yürütücü: Çağrı Göcek (Kuş Araştırmaları Derneği)

Destekçi kurum/kuruluş: Çevre ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Ankara, Bursa ve Çorum İl Çevre ve Orman Müdürlükleri, Kızılcahamam Soğuksu Milli Parkı Şefliği, Kızılcahamam Belediyesi.

Ortaklar: Pro Natura Derneği (Polonya ) www.pronatura.org.pl

Proje dönemi: 01.02.2006 - 30.08.2006

Amaç: Polonya'da leylek koruma çalışmaları, gönüllüler arasında iletişim ağının kurulması ve işlemesi konularında Polonyalı uzmanlarla deneyim paylaşımı; Leyleklerin korunması konusunda halkın farkındalığının arttırılması; gönüllü koruma çalışmaları yürüten kişi ve kuruluşlarla iletişim kurma projenin amaçları arasındadır.

Etkinlikler: Gönüllüler arası bir iletişim ağı kurulmasına yönelik ilk adımlar atılmıştır. Leylek koruma kitapçığı ve Leylek posteri basılmış, Polonyalı uzmanların deneyimlerinin aktarıldığı iki çalışma gezisi ve bir çalıştay düzenlenmiştir. Ayrıca yereldeki çocuklara leylek örneğinde doğa eğitimi verilmiştir.

Sonuçlar: Projenin ilk faaliyeti olan Polonya'daki eğitim çalışması sonucunda KAD ekibi, pro Natura Derneği'nin okullar ve yerel halk ile birlikte yürüttüğü koruma çalışmaları ve bu çalışmalarının düzenli yürütülebilmesi için oluşturduğu sistem konusunda bilgi edinmiştir. Proje kapsamında leylek hakkında bilgi veren bir poster ve kitapçık hazırlanarak konuyla ilgilenen kişi ve topluluklara dağıtılmıştır. Leylek çalıştayı ile, bölgelerinde koruma çalışmaları yürütülen katılımcılar bu çalışmalarını birbirleriyle paylaşmış ve Polonyalı uzmanlar ülkelerinde on yıldan uzun süredir devam eden leylek koruma çalışmaları hakkında katılımcıları bilgilendirmişlerdir. Polonya'da yapılan leylek yuva platformları örnek alınarak, Ankara İl Çevre Orman Müdürlüğü ve Soğuksu Milli Parkı Şefliği'nin katkılarıyla Kızılcahamam'da 2 platform yaptırılmış ve çalıştay katılımcıları, Milli Park çalışanları ilebelediye görevlileri ve Polonyalı uzmanlar eşliğinde, uygun alanlara dikilmiştir.

Projenin gelecekteki hedefi: KAD'ın 2003 yılında kendi imkânlarıyla başlattığı "Leylek Projesi" içerisinde yer alan bu çalışmalarda deneyim paylaşımı amaçlanmıştır ve ileride yürütülecek leylek koruma çalışmaları için temel oluşturulmuştur.

Çevre ve Orman Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı ile ortak bir protokol oluşturulması planlanmaktadır. Bu protokol dahilinde; 81 ildeki köylerde ilköğretim okullarıyla birlikte çalışılması ve böylece ülke çapında bir leylek sayımı yapılması amaçlanmaktadır. Çevre ve Orman Bakanlığı ile Kızılcahamam'da sulakalan iyileştirme ve sulakalan etrafında çevre düzenlemesi çalışmaları yapılması ve alana yeni leylek platformları dikilerek leyleklerin yaşam alanının iyileştirilmesi de planlanan çalışmalar dahilindedir.

Leylek göçünün takip edilmesi amacıyla Hatay'da leylek gözlem çalışmaları yapılması da ülkemiz üzerinden göç eden leylek nüfusunun ortaya çıkarılmasında önem taşıyan bir çalışma olacaktır. Ayrıca, pro Natura Derneği'nin Polonya'daki ilk öğretim okullarında görev yapan öğretmenlere yönelik olarak hazırladığı Leylek özelinde, doğa koruma bilincinin aşılanmasını amaçlayan eğitim kitapçığının Türkçe'ye uyarlanması da KAD'ın planları arasındadır.